Pagina's

Sneeuwbes

De sneeuwbes… Ach ja, die grappige sneeuwbes. Daar konden we vroeger toen we nog een stuk jonger waren zo leuk mee spelen. Al zijn we daar, nu we allemaal wat jaartjes ouder zijn geworden, misschien iets anders over gaan denken. Vroeger was het leuk om met de sneeuwbesjes tegen de ruiten van de buren aan te gooien. Of ze met een pylkenbuis naar passerende auto’s te schieten. Nu zijn wijzelf die buren geworden en nu is het lang zo grappig niet meer om iedere week je ramen te wassen of je auto opnieuw door de wasstraat te rijden.


Oorspronkelijk komt de sneeuwbes (Symphoricarpos albus) uit Noord-Amerika. De plant werd in 1817 als sierplant (of liever sierstruik) in Engeland ingevoerd en heeft van daaruit West-Europa veroverd. Ondertussen blijkt hij zich hier zo goed thuis te voelen dat hij ook op flink wat plaatsen verwilderd is aangetroffen. Dat is mede te danken aan het feit dat hij geen eisen stelt aan de grondsoort. Vanaf juni verschijnen de nauwelijks opvallende bloemen. Pas wanneer de meeste bomen en struiken hun bladeren kwijt zijn geraakt, vallen de trossen met sneeuwwitte bessen op.

Het eerste deel van de wetenschappelijke naam, Symphoricarpos, is een combinatiewoord uit het Grieks: Symphorein is ‘samen’ of ‘groep’ en carpos is ‘fruit’. Samen vertelt het dus iets over het groepsgewijs voorkomen van de besjes. Het Latijnse Albus betekent natuurlijk ‘wit'.

De witte bessen (en de wortels) bevatten saponinen. Dat zijn zeepachtige stofjes, die in tijden van oorlog zelfs als zeepvervanger werden ingezet. De waskracht valt echter behoorlijk tegen. Het saponine van de sneeuwbes bestaat, onder andere, uit een alkaloïde met de naam chelidonine. Uit eerdere bijdragen is al gebleken dat alkaloïden behoorlijk giftig kunnen zijn. Deze specifieke alkaloïde vernietigt bijvoorbeeld de rode bloedcellen. Het per ongeluk inslikken van een of meerdere sneeuwbessen kan leiden tot milde symptomen van misselijkheid, duizeligheid en een lichte vorm van slaperigheid bij kinderen. Het risico van een ernstige vergiftiging lijkt niet al te groot doordat de eventuele opgegeten bessen weer worden uitgespuugd door het overgeven. Bovendien hebben die saponinen als kenmerk dat ze een scherpe, bittere en dus onaangename smaak hebben. Maar je zou je buitenspelende kinderen wel moeten waarschuwen dat die zo leuk uitziende bessen toch echt giftig zijn.

Diezelfde giftigheid kan ook in dit geval weer gebruikt worden voor geneeskrachtige doeleinden. In Noord-Amerika gebruikten de Indianen ooit delen van de plant voor de behandeling van bepaalde geslachtsziekten en eczeem omdat de gifstoffen ook een schimmelwerende werking blijken te hebben.

Geen opmerkingen: